Autyzm dziecięcy jest najlepiej poznanym spośród całościowych zaburzeń rozwojowych lecz rozpoznanie i zdefiniowanie jego sprawia wiele trudności lekarzom, psychologom i pedagogom. Pomimo, że badania autyzmu sięgają początku XX wieku i interesuje się nim wielu naukowców, na chwilę obecną nikt nie potrafi jednoznacznie odpowiedzieć, jakie są przyczyny jego występowania.

 

Badacze nie potrafią wytłumaczyć, jakie są mechanizmy powstawania zaburzeń, ani też, dlaczego i w jaki sposób autyzm utrzymuje się i ewaluuje. „Dlatego też , uważa się, że do rozwoju autyzmu, podobnie, jak wielu zaburzeń psychicznych, może dochodzić w wyniku współdziałania kilku uwarunkowań, zarówno biologicznych, jak i pozabiologicznych” (Agnieszka Słopień, 2001, s. 6) W związku z tym nie istnieje profilaktyka dla tego zaburzenia, nie istnieje też lekarstwo na autyzm. Lekarze nie potrafią stwierdzić autyzmu w wyniku badań medycznych, jest to możliwe tylko dzięki wnikliwej obserwacji dziecka i szczegółowemu wywiadowi psychologicznemu.

 

Ludzie z autyzmem to bardzo niejednorodna grupa diagnostyczna, którą jednak łączą zaburzone cechy z trzech obszarów funkcjonowania. Pierwszy obszar to interakcje społeczne, drugi komunikowanie się a trzeci to zachowania, aktywności i zainteresowania.

 

Tak też przedstawiany jest autyzm w systemach kwalifikacyjnych: ICD-10 (International Classification of Diseases) stworzonym przez Światową Organizację Zdrowia (World Health Organization) oraz w DSM-IV (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Trudność w diagnozowaniu autyzmu polega na tym, że natężenie zaburzonych cech lub poszczególne objawy są niezwykle zróżnicowane.

ICD, DSM

Autyzm wczesnodziecięcy to zespół poważnych zaburzeń rozwoju dziecka, manifestujących się do trzydziestego miesiąca życia, związany z wrodzonymi dysfunkcjami układu nerwowego.” (Joanna Kruk – Lasocka, 1999, s.7) Naukowcy zgodni są też, z możliwością uwarunkowania genetycznego autyzmu, bowiem syndrom ten pojawia się cztery razy częściej u chłopców niż u dziewczynek. Według DSM-V autyzm ujawnia się u 1/88 urodzeń i w większości, około 70 % dzieci, z tym zaburzeniem jest niepełnosprawnych intelektualnie.

 

Obserwując objawy autyzmu widać, że stałym ich elementem jest wyolbrzymiona podatność na przeciążenie ośrodkowego układu nerwowego, a zwłaszcza niezdolność do zintegrowanego spostrzegania za pośrednictwem więcej niż jednego zmysłu oraz czynności kierowanej emocjami innymi niż niepokój/ukojenie. Brak integracji multimodalnej i emocjonalnej skutkuje w niezdolności do abstrakcji, a także zamyka drogę rozwoju mechanizmów przywiązania. Upośledzenie wyższych form aktywności psychicznej powoduje, że odhamowaniu ulegają mechanizmy atawistyczne i regresyjne. (Hanna Olechnowicz, 2004 s. 77)

 

ZABURZENIA AUTYSTYCZNE

  1. JAKOŚCIOWE ZABURZENIA INTERAKCJI SPOŁECZNYCH MANIFESTOWANE PRZEZ:
  • A. znaczne zaburzenia w używaniu różnorodnych zachowań niewerbalnych, takich jak kontakt wzrokowy, mimika twarzy , postawa ciała i gestykulacja służąca regulowaniu kontaktów społecznych
  • B. brak rozwoju relacji z rówieśnikami odpowiednich do poziomu rozwojowego
  • C. brak spontanicznego dzielenia się radościami , zainteresowaniami lub osiągnięciami z innymi ludźmi
  • D. brak społecznej lub emocjonalnej wzajemności

 

  1. JAKOŚCIOWE ZABURZENIA W KOMUNIKOWANIU SIĘ, MANIFESTOWANE PRZEZ
  • A. opóźnienie lub całkowity brak rozwoju języka mówionego
  • B. zaburzona zdolność do inicjowania lub podtrzymywania konwersacji z innymi
  • C. stereotypowe i powtarzające się użycie języka lub język synkratyczny
  • D. brak zróżnicowanych i spontanicznych zabaw w udawanie lub zabaw w naśladowanie społeczne odpowiednich do poziomu rozwojowego

 

  1. OGRANICZONE I POWTARZAJĄCE SIĘ STEREOTYPOWE WZORCE ZACHOWAŃ, ZAINTERESOWAŃI AKTYWNOŚCI MANIFESTOWANE PRZEZ
  • A. przywiązanie do jednego lub więcej stereotypowych i ograniczonych wzorców zainteresowań, które są anormalne ze względu na swe nasilenie i przedmiot
  • B. widoczne, nieelastyczne przywiązanie do specyficznych, niefunkcjonalnych rutyn i rytuałów
  • C. stereotypowe i powtarzające się manieryzmy ruchowe
  • D. uporczywe zaabsorbowanie fragmentami przedmiotów